’t Ross

Uit Monumentengids Lochem, 2012:

’t Ross behoort tot de relatief vrij jonge (ontginnings)land­goederen in de omgeving van Lochem. Waarschijnlijk dateert het goed in oor­sprong uit omstreeks 1700 en werd het als buiten­verblijf met herenboerderij gesticht door de in oorsprong Schotse familie Dumbar uit Deven­ter. In 1838 werd het goed eigen­dom van Elisabeth Theodora Sibilla Louisa van Rappard, die het naliet aan haar zoon Mr. Hendrik Anthon van Rappard, overleden in 1877. In zijn opdracht is het achttiende-eeuwse gebouw grondig verbouwd naar ontwerp van de Zutphense architect J.A. Gerritsen. Het huis werd in 1889 nogmaals gewijzigd en mogelijk van een hogere bovenverdieping voorzien. Volgens de overleve­ring was de toenmalige eigenaar, Jacob Gabriël van Rappard astmatisch en verlangde hij op de bovenverdieping hoge, luch­tige kamers. Hoogstwaarschijnlijk kreeg het huis toen ook de neorenaissan­ce-detaillering aan de buitenzijde en enkele stucpla­fonds op de bovenverdieping in deze zelfde stijl. Van de oudere bouwsubstantie zijn grote delen van opgaande metselwerk behouden gebleven. De gewelfkelder kan het oudste onderdeel van het pand zijn. In het interieur bleef een fraaie schouw in achttiende-eeuwse rococostijl bewaard, die wellicht be­hoort tot de oorspronkelijke opzet van het pand. Ook de inde­ling van de eerste bouwlaag met brede middengang en voor- en achterkamers, toegankelijk via opvallend brede dubbele deuren is waarschijnlijk uit de achttiende eeuw.

Het landhuis is het middelpunt van het histo­rische landgoed, waarvan nog vele elementen bewaard zijn geble­ven, zoals de grote parktuin in landschap­pelijke stijl, een gedeeltelijk ommuurde moestuin, een boerenschuur, een koetshuis en een ijskelder.

Uit ‘Over Lochem’ deel IV, 2018:

‘t Ross in zijn huidige vorm is een betrekkelijk jong huis in het ontginningsgebied ‘het Haarbroek’, maar er zou al een boerderij ‘Veltcamp alias het Ross’ met herenkamer gestaan hebben, als leengoed van de Keppels uit 1485.

Zeker is dat rond 1700 het een buitengoed wordt van de Deventer familie Dumbar. De voorvaderen van de Dumbar’s komen uit Schotland, waarschijnlijk als militair met de Engelse hulptroepen gedurende de 80-jarige oorlog. (Ross is een graafschap in Noord-Schotland). Vanaf de 18e eeuw wordt het huis steeds aan stedelijke burgers van aanzien verhuurd: Wentholt (secretaris van Zutphen), Op ten Noort (regent), van Rappard (rechter in Arnhem en Lochem). Deze laatste laat in 1867 het huidige huis bouwen. In de Lochemse courant: ‘Op maandag, den 15 Augustus ek. des middags ten 12 ure, zal de architect Gerritsen in het Zwijnshoofd bij Postel in Lochem, aanbesteeden: Het bouwen van een Heerenhuis op het landgoed Ross, nabij station Laren, etc.’.Voor een astmatische zoon wordt later nog wel de verdieping even hoog gemaakt als de begane grond.

't Ross

In 1962 wordt ’t Ross verkocht aan The Reapers Fellowship om er een conferentie- en bijbelcentrum in te vestigen. De stichter is Cornelis Vanderbreggen jr, nazaat van molenbouwer Cornelis Pannevis uit Alphen aan den Rijn. Hun boodschap: ‘De dag des oordeels zal over de mensheid komen als een dichtklappende val. U moet er zoveel mogelijk over weten, want het zal spoedig komen in de zevende maand van een jaar, als het onkruid wordt verwijderd uit het koren. Diegenen die vernietigd worden zullen huilen en tandenknarsen. Diegenen die overleven zullen even zeldzaam zijn als puur goud’.

Sinds 1999 is het Ross weer in particuliere handen.

  • 1681: jong landgoed ontstaan door ontginning van Gerard Dunbar
  • 1702: diverse eigenaren onder wie Geertruid van Dam, Op ten Noord en Elisabeth van Rappard
  • 1867: nieuw huis gebouwd door Hendrik Anthon van Rappard
  • 1890: bovenverdieping verhoogd. Zoon astma
  • 1920: diverse eigenaren onder wie van Valkenburg, Renkumse Heide, The Reapers Felowship, Wolbert en Schuitema.
  • 2003: particulier eigendom via veiling