Echtpaar Leverpoll-Levijson
Op het adres Tramstraat 39 in Lochem zijn twee Stolpersteine gelegd voor:
Meier Leverpoll (50 jaar), Geboren in Borculo op 28-2-1891 Vermoord in Mauthausen op 13-10-1941
Sara Leverpoll-Levijson (50 jaar), Geboren in Amsterdam op 25-12-1892 Vermoord in Auschwitz-Birkenau Op 25-1-1943
Meier Leverpoll is geboren op 28 februari 1891 in Borculo. Zijn ouders waren Jacob Leverpoll (1860-1941) en Rosa Franck (1859-1926). Meier was hun tweede kind. Het eerste kindje, een jaar eerder geboren in 1890, heette ook Meier. Dit kindje is na vier dagen overleden.
Na de tweede Meier kregen Jacob en Rosa nog een zoon Simon (1892) en vervolgens twee dochters, Mietje (1894) en Zelma (1903).
Bijzonder is dat Sara Levijson – met wie Meier Leverpoll later zou trouwen – in 1910 op hetzelfde adres in Borculo woonde als het gezin Leverpoll-Franck. Sara en Meier waren dus huisgenoten in hun tienerjaren. Sara was op 25 december 1892 in Amsterdam geboren. Sara en Meier trouwden in 1929 in Amsterdam, het echtpaar vestigde zich in Borculo.
Evenals zijn bijna naamgenoot en volle neef Meijer Leverpoll uit de Walderstraat, was Meier Leverpoll koopman, winkelier en manufacturier.
Op 20 november 1937 verruilden Meier en Sara Borculo voor Ruurlo, om zich vervolgens per 1 oktober 1938 te vestigen op het adres Tramstraat 39 in Lochem. Sara stond onder de onjuiste naam Celien Levison in Lochem ingeschreven.
Op 7 en 8 oktober 1941 hield de Duitse Ordnungspolizei een grote landelijke Jodenrazzia. Op veel plaatsen in de Achterhoek werden Joodse mannen uit hun huis gehaald en afgevoerd naar concentratiekamp Mauthausen. Een aantal Joodse families in Lochem was hiervoor bijtijds gewaarschuwd, zodat de Sicherheitspolizei daar tevergeefs voor de deur stond. Maar Meier Leverpoll kende dit geluk niet. Samen met eenenzeventig lotgenoten werd hij gearresteerd en op transport gezet naar Mauthausen, een berucht kamp in Oostenrijk. Zestig van de tweeënzeventig mannen werden die maand daar omgebracht; Meier Leverpoll op 13 oktober 1941. De laatste van het transport met Gelderse Joden stierf uiteindelijk op 31 december 1941.
Mensen reageren op zeer uiteenlopende wijze op omstandigheden die van invloed zijn op het dagelijks leven. Hoe dan ook, weduwe Sara Leverpoll werd op 14 augustus 1942 opgenomen in Het Apeldoornsche Bosch, een Joods psychiatrisch ziekenhuis aldaar.
SS’er Ferdinand Aus der Fünten had de informele leiding over de deportatie van Nederlandse Joden. Het Apeldoornsche Bosch achtte hij geschikt als herstellingsoord voor mannen van de Waffen SS. Om dit ziekenhuis daartoe vrij te maken gelastte hij op 19 januari 1943 de evacuatie van zowel het personeel als de patiënten. Op 21 en 22 januari werden allen per trein naar Auschwitz-Birkenau getransporteerd. Bij aankomst daar, op 25 januari, probeerden veel patiënten te vluchten, waarop de bewaking hen onmiddellijk doodschoot. De rest van de patiënten werd nog diezelfde dag vergast. Sara Leverpoll-Levijson was een van hen.
