Hervormde kerk Gorssel

Vijftiende eeuw, 1945-1949 ♦ Rijksmonument (toren)

Van de middeleeuwse parochiekerk van Gorssel resteert alleen de vijftiende-eeuwse toren, een sober bakstenen bouwwerk met ingesnoerde naaldspits. De toren is in 1632 met tien voet verhoogd onder leiding van bouwmeester Emond Hellenraedt uit Zutphen. De verhoging is nog steeds aan de toren afleesbaar aan de afmetingen van de gebruikte baksteen (groot beneden en veel kleiner bovenin). De toren overleefde zwaar beschadigd de Tweede Wereldoorlog en werd in 1946-1947 hersteld onder toezicht van architect M.A. van Nieukerken uit Gorssel.

Het kerkschip heeft een nog onfortuinlijker geschiedenis. De Amsterdamse architect A.J. van der Steur is verantwoordelijk voor het ontwerp van het huidige schip, nadat het vorige uit 1928, een ontwerp van architect G.J. Postel in 1945 vrijwel volledig was verwoest. Postels ontwerp bestond uit een sober, traditioneel bakstenen gebouw, dat op zijn beurt een grotendeels negentiende-eeuwse zaalkerk verving. Die zaalkerk was in 1842 gereed gekomen na een zeer ingrijpende verbouwing en vernieuwing van het middeleeuwse kerkgebouw, waarvan nauwelijks iets herkenbaar bleef.

Het tegenwoordige kerkgebouw van architecten Van Nieukerken, dat in 1949 in gebruik werd genomen, is uitgevoerd in een zeer traditionele, quasi middeleeuwse stijl, met steunberen en spitsboogramen. Aan de oostzijde van de toren is nog de zogenaamde vleugelmuur met aansluitende steunbeer van de middeleeuwse kerk bewaard gebleven. Tegenwoordig bevindt zich in deze torengevel ook een ingang. Het huidige schip staat namelijk niet op de plaats van het oude maar is een kwartslag gedraaid. Het graf van de familie Van der Capellen bevindt zich daardoor nu op het plein buiten de kerk.